Stigma’s zijn vooroordelen die we alleen op grond van bijvoorbeeld uiterlijk, achtergrond of beperking over iemand hebben. Met enige regelmaat organiseert zaVie een Stigma Café waarin een bepaald stigma wordt besproken en we samen kijken hoe we deze vooroordelen uiteindelijk de wereld uit kunnen helpen. Ook is het Stigma Café bedoeld om lotgenoten met elkaar in contact te brengen. Want voor het omgaan met vooroordelen en stigma’s kan het vaak al helpen om het er met elkaar over te hebben. Zodat je merkt dat je niet de enige bent die daarmee te maken heeft. Op 10 maart spraken we over stigma’s rond Arbeidsongeschiktheid. Zo’n 20 bezoekers waren op de bijeenkomst afgekomen.
Twee stigma’s
Alexander en zijn collega Frank vertelden over de vooroordelen waar zij als arbeidsongeschikten mee te maken hebben en hoe ze daarmee omgaan. Alexander had na zijn schoolperiode, vanaf ongeveer zijn twintigste, enkele keren een psychose doorgemaakt. Hierdoor heeft hij eigenlijk met twee stigma’s te maken: vanwege de psychose en omdat hij arbeidsongeschikt is.
Dorpsgek
Bij psychoses spelen onder meer genetische factoren en (te veel) dopamine een rol. Daarbij kun je ook nog te maken hebben met depressie, schizofrenie etc. Alexander herinnert zich dat hij zich tijdens zijn psychoses soms erg raar heeft gedragen. Met als gevolg dat hij in het dorp waarin hij woonde al gauw als ‘de dorpsgek’ werd aangemerkt. En mede daardoor zijn gevoel van eigenwaarde kwijtraakte, nog maar enkele en juist verkeerde vrienden overhield, veel begon te drinken, soms lange perioden niet meer buitenkwam en depressief was.
Zelfstigma
De behandeling van zijn psychoses bestond onder meer uit medicatie en therapie. Daarbij had hij vooral baat bij therapieën die gericht waren op de aanpak van het negatieve oordeel dat hij over zichzelf had en het omarmen van zijn eigen imperfecties. Alexander leerde zich zo min mogelijk aantrekken van de mening van anderen (“schijt hebben aan”) en te vertrouwen op zijn eigen kracht. Daarnaast had hij baat bij een andere levensstijl: afvallen, gezonder eten en sporten.
Stigma bij solliciteren
Alexander heeft tussendoor wel allerlei banen gehad. Bij zijn sollicitaties had hij wel steeds het dilemma: vermeld ik wel of niet mijn psychose-verleden? Het zou geen reden voor afwijzing moeten zijn, maar in de praktijk was en is dat vaak wel het geval. Hoewel hij (mede daardoor) een Wajong-uitkering heeft, is hij wel degelijk aan het werk. Hij geeft als ervaringsdeskundige geregeld lezingen voor allerlei groepen mensen over psychoses.
Stigma’s rond arbeidsongeschiktheid
Alexander en vooral Frank vertelden vervolgens met welke vooroordelen je te maken hebt als je arbeidsongeschikt bent en een uitkering hebt. Je bent lui, hebt geen recht van spreken en hoort er niet bij. Maar Frank heeft een uitkering nadat hij door omstandigheden zijn (goede) baan, huis en gezin kwijtraakte. Ook is hij wel degelijk aan het werk, als monteur, en hij doet dit naar beste kunnen. Maar hij kan nu eenmaal niet binnen de gebruikelijke werkduur – met soms bijkomende stress – functioneren.
Vangnet
Volgens Alexander en Frank zijn er onvoldoende parttime banen en zijn ook de regels/het UWV te weinig flexibel. Als ze bijvoorbeeld aan het werk gaan, stopt hun wajong/arbeidsongeschiktheidsuitkering. Maar krijgen ze toch een terugval, dan komen ze niet meer bij het UWV, maar in de bijstand. Daar schrikken ze voor terug. Het zou mooi zijn dat als je de stap maakt naar betaald werk, er dan een vangnet zou zijn. Dat je bij een terugval, weer bij het UWV terecht kunt. Dat zou de stap naar werk en zonder uitkering makkelijker maken en ben je ook van het stigma verlost.
Bekijk hier de informatieflyer van deze bijeenkomst.
