Uit bestaansonzekerheid naar nieuwe kansen
Zo heette de bijeenkomst die we op dinsdag 5 maart organiseerden in ’t Vinkhuys in Groningen.
Feit: 1,3 miljoen mensen leven onder de armoedegrens in Nederland. Ook zijn er steeds meer ‘werkende armen’, die hun hypotheek niet meer kunnen betalen. Met vaak enorme schaamte tot gevolg. Wat betekent het nou echt om arm te zijn? Daarop kregen we tijdens de bijeenkomst een antwoord van Marloes, Selima en Carmel. Er waren 15 mensen op de bijeenkomst. 1,3 miljoen mensen is veel. 15 mensen is niet zoveel. Maar wat zegt het?
Marloes de Bie is sinds 2021 projectleider van Kansrijk Groningen. Zij begon als buddy van iemand die zeg maar ‘in dezelfde shit’ had gezeten als zij. Armoede. De gemeente zag er iets in en gaf haar de kans een project te lanceren. Inmiddels zijn er 92 mensen geholpen uit armoede naar nieuwe kansen & eigen regie. Met weer zin in het leven. Dat is geen kleinigheid.
Overleven
Want wat betekent het om arm te zijn? Marloes de Bie vertelt hoe zij – ondanks twee masters – toch door omstandigheden in de schulden raakte. Uit haar verhaal blijkt sterk hoe de voortdurende financiële onzekerheid haar hele leven op z’n kop zette. “Ik stond altijd aan, op overlevingsstand.” Zelfs over een kopje koffie drinken met een vriendin, moest worden nagedacht, want: “Hoe vaak kun je daar wel niet van eten?”. Bij veel mensen, die lang in armoede hebben geleefd, duurt het – ook als de schulden zijn ingelost – nog lang voordat ze weer een beetje kunnen ontspannen. Dat moeten ze weer leren.
Met klem benoemt Marloes ook de vernedering en het isolement, waarin velen raken. “Nadat je drie keer bent uitgenodigd om mee uit eten te gaan, ben je het wel zat. Het steeds ‘dankbaar’ moeten zijn. Ook meent iedereen er iets van te kunnen vinden: ‘Oh, waarom heb je niet met die en die gepraat, dan…’ Terwijl je wel wilt, maar gewoon niet meer kunt.”
Marloes benadrukt dat de Nederlandse bureaucratie met een liefde voor regeltjes ook niet helpt. Wat dacht je van de stapels papieren die je aan moet leveren voor vrijstelling van gemeentelijke belastingen? Als je al hypergestrest bent, zakt de moed je ervan in de schoenen.
Eten of zorg
Selima is ervaringsdeskundige, buddy en projectleider bij Kansrijk Groningen. Zij vertelt hoe ze geen geld meer had voor tandheelkundige zorg: “Op een gegeven moment moet je moeilijke keuzes maken. Je tandartsverzekering of eten voor de kinderen”. En over welk effect dat heeft. Niet alleen voor je gezondheid, maar bijvoorbeeld ook niet meer durven solliciteren. Zij kent mensen die niet meer konden eten van de pijn.
Carmen, die geholpen is door Kansrijk Groningen, raakte steeds meer geïsoleerd. Ze kwam in een burn-out terecht. Maar kon geen hulp betalen. “Ik kreeg steeds meer het gevoel er helemaal alleen voor te staan. En bleef thuis, omdat ik geen motivatie meer vond om er nog uit te gaan.”
Een maatje
Iemand verwees Carmen door naar Kansrijk Groningen. Dat was een verademing. Om een maatje te treffen… dat hetzelfde had meegemaakt. Dat naast haar stond. Letterlijk: bij het openen van de post of bellen naar een instantie. En met wie ze alles kon delen.
Selima: “Als je voor het eerst je buddy ontmoet, begint het vaak gewoon met kletsen: ‘Wat speelt er? Wat vind je spannend?’. Tot hoofdvraag nummer één wordt gesteld: ‘Wat wil jij?’. De reactie daarop verschilt: van huilen tot paniek tot ‘Wat heb ik dan nog te willen?’. Een volgende vraag is vaak: ‘Wat is je grootste stressfactor?’. Soms is het antwoord: ‘Ik vind mezelf een slechte moeder’. Met kleine stapjes gaan we daar dan iets aan doen. Bijvoorbeeld er weer eens uit met de kinderen.
Op den duur verandert alleen maar ‘moeten’ dan vaak in ‘moed’ met een ‘d’. En keert het zelfrespect langzaam terug. We zijn er voor jou, totdat iemand weer zelf weg kan fladderen’’, lacht Selima.
Echt luisteren
Wat wil jij? Wat is voor jou goed? Die aanpak blijkt te helpen. En dat ziet de gemeente Groningen gelukkig ook in. In plaats van betuttelend dingen op te leggen, wordt er echt geluisterd naar de mensen. Dat merken ze bij Kansrijk Groningen. De menselijke waardigheid wordt weer serieus genomen. En daarmee ook het buddy-systeem van Kansrijk Groningen. Inmiddels zijn er 35 buddy’s en zijn er 92 deelnemers geholpen, naar nieuwe kansen en een beter leven. De ambitie is om de 600 te halen, voor 2031. Weer zo’n getalletje. 600 mensen. Uit armoede.
De openheid en kwetsbaarheid waarmee Marloes, Selima en Carmen hun verhaal deelden was bijzonder. Maar het zijn geen unieke verhalen. Mensen die langdurig in armoede leven, leveren op alles in. Ze leven gemiddeld zeven jaar korter. Zij staan altijd aan, raken vaak heel geïsoleerd en geven het helaas op om nog ergens op te hopen. 1,3 miljoen mensen is veel. Echt veel. Veel te veel. 15 mensen op een bijeenkomst is niet zoveel. Maar genoeg, zeker voor een heel bijzondere bijeenkomst.
“Ik stond altijd aan, op overlevingsstand.”
“Je moet moeilijke keuzes maken. Je tandartsverzekering of eten voor de kinderen”.
“Op den duur verandert alleen maar ‘moeten’ vaak in ‘moed’ met een ‘d’. “