Jubileumcongres Dementietafel Noord: samen leren over dementie bij mensen met het syndroom van Down
Op 17 april 2026 werd in Marum het 10-jarig jubileum van Dementietafel Noord gevierd met een groot congres. De Dementietafel is een samenwerkingsverband van organisaties in Groningen, Drenthe en Friesland die zich inzetten voor mensen met een verstandelijke beperking én dementie. zaVie is één van deze organisaties. Met ruim 250 deelnemers was het een drukbezochte en levendige dag.
De focus van het congres lag op dementie bij mensen met het downsyndroom. Uit onderzoek blijkt dat zij een groter risico hebben op (vroeg) dementie.
Quizzen en filmpjes
De dag begon met een interactieve quiz, waarbij deelnemers hun kennis over dementie konden testen. Daarna volgden korte filmpjes waaruit bleek dat óók mensen met dementie gewoon plezier kunnen hebben. Bijvoorbeeld door creatief bezig te zijn of van voetbal te genieten. Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand verliest, maar ook naar wat er nog wél is.
Vervolgens werd een indrukwekkende film getoond van het leven van een vrouw met downsyndroom en dementie. Zij werd enkele jaren gevolgd. In het begin kon ze nog zelfstandig boodschappen doen en spelletjes spelen, maar later werd dat steeds moeilijker. Dat maakte goed duidelijk hoe het ziektebeeld zich kan ontwikkelen.
Workshops
’s Middags waren er zo’n 20 (!) workshops. Daar kwamen veel praktische en herkenbare onderwerpen aan bod.
Zo ging een workshop over eten en drinken bij dementie. Problemen met kauwen en slikken vergroten het risico op verslikken. Kleine aanpassingen kunnen al veel verschil maken, zoals gepureerd eten of contrast in kleuren. Een mooi voorbeeld: een (ook slechtziende) man kon zijn cake eerst niet goed eten. Maar toen de vork in zijn hand werd gestopt (in plaats van op tafel lag) en de gele plak cake op een lichtblauw bord op een donkere tafel werd gelegd (in plaats van op een geel bord op een gele tafel) lukte het wel!
Een andere workshop ging over de ‘Dementia Care Mapping-methodiek’. Deze houdt in dat cliënten lang en intensief worden geobserveerd. Hieruit ontstaat een beeld van wat er gebeurt met en rondom cliënt en welk effect dat op hem of haar heeft. Dit leidt tot een actieplan voor betere zorg áán en kwaliteit van leven vóór een cliënt.
Ook de balans tussen zelf doen en helpen kwam aan bod tijdens een workshop. Voor mensen met downsyndroom is het vaak belangrijk om dingen zelf te blijven doen. Maar bij dementie kan dat juist frustratie opleveren. Er is geen standaardoplossing: het vraagt telkens opnieuw kijken wat iemand aankan. En dat blijkt in een prikkelarme omgeving en met voldoende tijd nogal eens mee te vallen!
Tot slot noemen we de workshop over samenwerking tussen familie en begeleiders. Soms lopen de ideeën over goede zorg uiteen, bijvoorbeeld omdat de professionele kijk van de begeleider botst met de emotionele beleving van de familie of de kennis die zij hebben over de cliënt. Door je in elkaar te verplaatsen, ontstaat meer begrip en betere samenwerking. Dat is uiteindelijk het beste voor de persoon om wie het gaat.
Een muzikale afsluiting
De dag werd gezamenlijk afgesloten met een belangrijke boodschap: aandacht, activiteiten en plezier zijn voor iedereen essentieel, ook voor mensen met Down en dementie. Waarna het congres feestelijk eindigde met een optreden van de slagwerkgroep Syncoop, bestaande uit mensen met Down. Een energieke afsluiting van een inspirerende dag!
Door Jan ten Napel